Trong một thế giới kinh doanh hiện đại đầy biến động, nơi mà tuổi thọ trung bình của các tập đoàn trong danh sách S&P 500 đã giảm xuống dưới 20 năm, Nhật Bản hiện lên như một ngoại lệ kỳ lạ và đáng kính nể. Bạn có tin được không, tại đất nước này, việc một doanh nghiệp hoạt động vài trăm năm là chuyện hết sức bình thường.
Theo số liệu thống kê mới nhất tính đến đầu năm 2026, Nhật Bản hiện sở hữu hơn 33.000 doanh nghiệp có tuổi đời trên 100 năm. Nhưng điều khiến cả thế giới phải ngả mũ thán phục chính là danh sách những công ty lâu đời nhất Nhật Bản với lịch sử kéo dài hàng thiên niên kỷ. Họ là những “hóa thạch sống” chứng minh rằng lợi nhuận không phải là đích đến duy nhất, mà sự trường tồn mới là thước đo cuối cùng của thành công. Bài viết này sẽ không chỉ liệt kê, mà còn đi sâu giải mã DNA quản trị đã giúp họ sống sót qua mọi thăng trầm lịch sử.
Vị thế độc tôn của các doanh nghiệp shinise trên bản đồ thế giới
Để hiểu rõ tầm vóc của các doanh nghiệp Nhật, chúng ta cần nhìn vào những con số biết nói. Số lượng doanh nghiệp trên 100 năm tuổi tại Nhật Bản chiếm tới hơn 50% tổng số công ty lâu đời trên toàn thế giới. Điều này có nghĩa là, tổng số doanh nghiệp trăm năm của tất cả các quốc gia còn lại cộng lại mới chỉ xấp xỉ bằng một mình Nhật Bản.
Theo KJC, trong văn hóa kinh doanh Nhật, có một thuật ngữ riêng dành cho những doanh nghiệp này là “Shinise” (Cửa hàng lâu đời). Được làm chủ hoặc làm việc tại một Shinise là niềm kiêu hãnh to lớn. Khác với tư duy “Exit” (xây dựng để bán lại chốt lời) phổ biến ở phương Tây, mục tiêu tối thượng của các công ty lâu đời nhất Nhật Bản là truyền lại ngọn đuốc cho thế hệ sau. Chính tư duy này đã tạo nên một vị thế độc tôn, biến Nhật Bản thành thánh địa của sự bền vững mà bất kỳ nhà quản trị nào cũng muốn đến để học hỏi.
Danh sách 10 công ty lâu đời nhất Nhật Bản vẫn đang hoạt động hưng thịnh
Dưới đây là 10 cái tên huyền thoại, được sắp xếp theo niên đại thành lập. Họ không chỉ là những doanh nghiệp, họ là những chứng nhân lịch sử vĩ đại.
Kongo Gumi (Thành lập năm 578) – Huyền thoại xây dựng chùa chiền
Đứng đầu danh sách và cũng là cái tên nổi tiếng nhất toàn cầu chính là Kongo Gumi. Được thành lập vào năm 578 bởi một thợ mộc tài hoa người Triều Tiên được mời sang Nhật để xây dựng chùa Shitennoji, công ty này đã hoạt động liên tục hơn 1.400 năm qua 40 thế hệ.
Bí quyết của Kongo Gumi nằm ở kỹ thuật ghép gỗ không dùng đinh thượng thừa và lòng sùng kính tôn giáo. Dù năm 2006, do khó khăn tài chính, họ đã trở thành công ty con của Tập đoàn Takamatsu, nhưng cái tên Kongo Gumi vẫn được giữ nguyên như một sự tôn trọng tuyệt đối dành cho công ty lâu đời nhất Nhật Bản và cả thế giới này.
Nishiyama Onsen Keiunkan (Thành lập năm 705) – Khách sạn cổ nhất hành tinh
Nằm ẩn mình giữa những dãy núi của tỉnh Yamanashi, Nishiyama Onsen Keiunkan đã được Kỷ lục Guinness Thế giới công nhận là khách sạn lâu đời nhất hành tinh. Suốt hơn 1.300 năm qua, hơn 50 thế hệ của cùng một gia tộc đã thay phiên nhau quản lý khu nghỉ dưỡng suối nước nóng này.
Tại đây, du khách không chỉ được tắm suối khoáng nóng mà còn được trải nghiệm dịch vụ Omotenashi (lòng hiếu khách tận tâm) đỉnh cao – thứ tài sản vô giá giúp họ giữ vững danh hiệu công ty lâu đời nhất Nhật Bản trong mảng dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp.
Koman (Thành lập năm 717) – Ryokan lâu đời vùng Kinosaki
Chỉ ra đời sau Nishiyama Onsen Keiunkan 12 năm, Koman là một Ryokan (lữ quán) nổi tiếng tại vùng Kinosaki Onsen. Bí quyết trường tồn của Koman nằm ở sự thích nghi mềm dẻo. Dù giữ gìn kiến trúc kiến trúc gỗ cổ xưa và phong cách phục vụ truyền thống, họ vẫn khéo léo đưa vào các tiện ích hiện đại của năm 2026 để làm hài lòng du khách mà không đánh mất hồn cốt di sản.
Hoshi Ryokan (Thành lập năm 718) – Truyền thuyết về nguồn nước thần
Cạnh tranh trực tiếp về độ tuổi với Koman là Hoshi Ryokan tại tỉnh Ishikawa. Có một giai thoại kể rằng, vị thần núi Hakusan đã báo mộng cho một nhà sư xây dựng lữ quán này để chữa bệnh cho mọi người bằng nguồn nước suối nóng thần kỳ. Trải qua 46 thế hệ, gia đình Hoshi vẫn coi việc bảo vệ nguồn nước và chăm sóc khách hàng như người thân là sứ mệnh thiêng liêng nhất của dòng họ.
Genda Shigyo (Thành lập năm 771) – Gìn giữ nghệ thuật giấy nghi lễ
Nguồn tin tham khảo của những người quan tâm tập đoàn KJC cho biết, khác với các đại diện ngành du lịch, Genda Shigyo hoạt động trong lĩnh vực sản xuất Mizuhiki – những sợi dây giấy trang trí dùng trong các dịp lễ tết, cưới hỏi hay tang lễ của người Nhật. Bằng cách gắn chặt sản phẩm của mình với các nghi thức văn hóa bất biến, Genda Shigyo đã đảm bảo được sự ổn định cho sản phẩm suốt hơn 1.200 năm qua.
Ichiwa (Thành lập năm 1000) – Hương vị mochi nướng thiên niên kỷ
Nếu có dịp đến thăm đền Imamiya ở Kyoto, bạn sẽ thấy một quán nhỏ tên là Ichiwa. Thật khó tin khi quán nước này đã tồn tại hơn 1 thiên niên kỷ chỉ bằng việc bán duy nhất một món: bánh gạo nướng (Mochi). Triết lý của Ichiwa rất đơn giản: “Làm một việc và làm tốt nhất có thể”. Họ không mở chuỗi, không nhượng quyền, chỉ tập trung giữ gìn hương vị nguyên bản từ năm 1000 đến nay.
Sudo Honke (Thành lập năm 1141) – Tinh hoa rượu Sake Ibaraki
Là nhà máy sản xuất rượu Sake lâu đời nhất còn hoạt động, Sudo Honke tọa lạc tại tỉnh Ibaraki. Triết lý của họ xoay quanh sự cộng sinh: “Sake – Gạo – Đất – Nước – Cây”. Họ tin rằng để có rượu ngon, phải bảo vệ môi trường xung quanh nguồn nước. Chính vì vậy, Sudo Honke không chỉ nấu rượu mà còn là những nhà bảo vệ môi trường tích cực trong suốt gần 9 thế kỷ.
Itonjyu (Thành lập năm 1189) – Bánh kẹo hoàng gia cố đô
Itonjyu khởi đầu là một cửa hàng bánh kẹo phục vụ cho giới quý tộc và tu sĩ tại Kyoto. Trải qua vô số các cuộc nội chiến và thay đổi triều đại, hương vị tinh tế của bánh kẹo Itonjyu vẫn được gìn giữ như một phần di sản của cố đô. Sự tinh tế trong từng chiếc bánh nhỏ bé chính là sức mạnh giúp công ty lâu đời nhất Nhật Bản này vượt qua mọi biến động lịch sử.
Seki Aji Hompo (Thành lập năm 1212) – Sự chuyển mình từ kiếm sang dao
Đây là một ví dụ xuất sắc về khả năng “tiến hóa” của doanh nghiệp Nhật. Xuất phát điểm là nơi rèn kiếm cho các Samurai, khi thời đại Samurai kết thúc, Seki Aji Hompo đã chuyển đổi kỹ thuật rèn thép đỉnh cao sang sản xuất dao bếp và dụng cụ gia đình cao cấp. Bài học ở đây là: Cốt lõi kỹ thuật giữ nguyên, nhưng ứng dụng phải thay đổi linh hoạt theo thời cuộc.
Nabeya bi-tech (Thành lập năm 1560) – Từ đúc gang đến công nghệ cao
Nabeya Bi-tech ban đầu chuyên đúc ấm đun nước trà đạo và chuông chùa. Ngày nay, họ là một nhà sản xuất linh kiện máy móc chính xác công nghệ cao cho các ngành công nghiệp hiện đại. Sự chuyển mình này chứng minh rằng các công ty lâu đời nhất Nhật Bản không hề bảo thủ, họ cực kỳ nhạy bén với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật.
Phân tích đặc điểm chung của các doanh nghiệp shinise
Nhìn vào danh sách trên, chúng ta dễ dàng nhận thấy một mẫu số chung: Hầu hết doanh nghiệp đều tập trung vào các nhu cầu thiết yếu và bền vững của con người: ăn uống, lưu trú và tín ngưỡng.
Tại sao lại như vậy? Bởi vì công nghệ có thể thay đổi, nhưng nhu cầu ăn ngon, ngủ yên và tìm về tâm linh của con người thì ngàn năm vẫn vậy. Các công ty lâu đời nhất Nhật Bản thường chọn cách chiếm lĩnh một thị trường ngách (niche market), trở thành “cá lớn trong ao nhỏ” thay vì lao vào các cuộc chiến giá cả khốc liệt. Quy mô của họ thường là doanh nghiệp gia đình, giúp các quyết định dài hạn được thực thi mà không bị áp lực bởi cổ đông bên ngoài.
Bí quyết giúp doanh nghiệp nhật trường tồn ngàn năm
Sự tồn tại của họ không phải là ngẫu nhiên, mà dựa trên 3 trụ cột quản trị độc đáo:
- Truyền thống Mukoyoshi (Nhận con rể thừa kế): Nếu con trai trưởng không đủ năng lực, các gia tộc sẵn sàng nhận một nhân tài làm con rể, đổi họ và trao quyền kế nghiệp. Điều này đảm bảo doanh nghiệp luôn được chèo lái bởi người ưu tú nhất.
- Triết lý Sanpo Yoshi (Tam phương đắc lợi): Kinh doanh phải mang lại lợi ích cho người bán, người mua và cả xã hội. Khi doanh nghiệp là một phần của cộng đồng, họ sẽ được cộng đồng bảo vệ.
- Tư duy dài hạn (Long-termism): Họ không hy sinh uy tín trăm năm để đổi lấy món lợi trước mắt. Sẵn sàng chịu lỗ để giữ lời hứa với khách hàng là chuyện thường thấy tại các Shinise.
Bài học cho doanh nghiệp việt từ các công ty lâu đời nhất Nhật Bản
Quay trở lại với thực tại Việt Nam năm 2026, nơi nhiều doanh nghiệp vẫn mang nặng tư duy “đánh nhanh thắng nhanh”, câu chuyện về các công ty lâu đời nhất Nhật Bản là một bài học sâu sắc.
Bài học lớn nhất là cần chuyển dịch từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu. Hãy xây dựng văn hóa doanh nghiệp nơi nhân viên được coi là người nhà. Hãy xác định giá trị cốt lõi của mình là gì và kiên định với nó. Cuối cùng, hãy nhớ rằng thương hiệu bền vững không được xây bằng tiền quảng cáo rầm rộ, mà được đắp bồi bằng thời gian và lòng tin tuyệt đối của khách hàng.
Danh sách 10 công ty lâu đời nhất Nhật Bản không chỉ là những cái tên, mà là những di sản sống. Họ dạy chúng ta rằng, để đi xa, chúng ta cần đôi chân vững chãi của truyền thống và đôi mắt tinh tường hướng về tương lai. Hy vọng những bài học từ các doanh nghiệp nghìn năm tuổi này sẽ lan tỏa tư duy kinh doanh bền vững đến cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.
